Friese Milieu Federatie houdt netwerkbijeenkomst in de Hegewarren

Excursie langs twee bedrijfssystemen

Op 27 augustus vond de netwerkbijeenkomst van de Friese Milieu Federatie plaats in de Hegewarren. De bijeenkomst bood de deelnemers de gelegenheid om kennis en ervaringen uit te wisselen en tegelijkertijd kennis te maken met de praktijk in de Veen Innovatie Polder Hegewarren.

Onderdeel van het programma was een excursie langs de twee bedrijfssystemen binnen de innovatiepolder: het Veen-natuurbedrijf en het Veen-waterbedrijf. Op locatie werd verteld over de manier waarop binnen beide systemen wordt gewerkt en welke rol deze praktijkomgeving speelt binnen de bredere ontwikkeling van het Friese veenweidegebied.

Hegewarren als living lab

De Veen Innovatie Polder Hegewarren is een living lab binnen het programma NL2120. Een living lab is een praktijkomgeving waar nieuwe ideeën, maatregelen en vormen van samenwerking in de praktijk kunnen worden onderzocht en ontwikkeld.

Juist de combinatie van verschillende bedrijfssystemen maakt de Hegewarren een interessante plek om ontwikkelingen in het veenweidegebied zichtbaar te maken. Op het Veen-natuurbedrijf staat de ontwikkeling van een toekomstgerichte melkveehouderij op nat veen centraal. Het Veen-waterbedrijf richt zich op een bedrijfssysteem waarbij landbouw en water nadrukkelijk met elkaar worden verbonden.

De excursie tijdens de netwerkbijeenkomst maakte het mogelijk om deze ontwikkelingen niet alleen te bespreken, maar ook daadwerkelijk op de locatie te bekijken.

Samenwerken binnen NL2120

De ontwikkeling van de innovatiepolder staat niet op zichzelf. Binnen NL2120 wordt samengewerkt aan een toekomstbestendig landelijk gebied, waarbij kennis uit de praktijk belangrijk is.

Naast de provincie Fryslân is ook de Friese Milieu Federatie partner binnen het programma NL2120. Vanuit die samenwerking is FMF betrokken bij de ontwikkelingen in de innovatiepolder. De netwerkbijeenkomst vormde daarmee ook een mooi moment om de verbinding tussen partijen en de praktijk in de Hegewarren te versterken.

Het verhaal van de innovatiepolder vertellen

Een belangrijk onderdeel van de Hegewarren is het zichtbaar maken van wat er in de praktijk gebeurt. Door bezoekers mee te nemen langs de verschillende bedrijfssystemen ontstaat ruimte voor vragen, gesprekken en kennisuitwisseling.

De netwerkbijeenkomst van de Friese Milieu Federatie was daarvan een mooi voorbeeld. Op Hegewarren 15 komen landbouw, natuur, water en innovatie samen in een omgeving waar wordt gewerkt aan oplossingen voor de toekomst van het veenweidegebied.

De Hegewarren blijft daarmee een plek waar ontwikkelingen niet alleen worden bedacht, maar ook in de praktijk worden ervaren en besproken.

Greppels opnieuw in model gebracht: zoeken naar mogelijkheden voor langer beweiden

Op het Veen-natuurbedrijf van Stichting VIP Hegewarren is deze zomer een deel van de greppels op de weidepercelen opnieuw in model gebracht. Loonbedrijf Toering heeft de werkzaamheden uitgevoerd in opdracht van Arjan Hijlkema, bedrijfsleider van het Veen-natuurbedrijf.

Met het onderhoud wil Stichting VIP Hegewarren in de praktijk ervaren wat een goed onderhouden greppelstructuur kan betekenen voor de beweiding op vernatte veengronden.

Langer blijven weiden bij natter weer

Een belangrijke vraag binnen het Veen-natuurbedrijf is hoe we de beweiding zo goed mogelijk kunnen blijven benutten wanneer de omstandigheden in het najaar natter worden. Op veengrond vraagt dat om een zorgvuldige balans tussen voldoende natte omstandigheden en de praktische mogelijkheden voor beweiding.

Door de greppels opnieuw in model te brengen, ontstaat een situatie waarin het water op de percelen beter kan worden afgevoerd. Vervolgens wordt in de praktijk gevolgd wat dit betekent voor de beweidbaarheid van de percelen.

Het doel is niet om vooraf te bepalen wat de uitkomst moet zijn, maar juist om proefondervindelijk te ervaren wat wel en niet werkt.

Ook aandacht voor de smakelijkheid van het gras

Naast de draagkracht en beweidbaarheid van de percelen wordt ook gekeken naar de smakelijkheid. Blijft het gras op deze percelen aantrekkelijk voor het vee wanneer de omstandigheden natter worden?

Dat is een praktische vraag die niet alleen met cijfers of modellen kan worden beantwoord. De ervaringen tijdens het beweiden geven belangrijke informatie over hoe het perceel zich in de praktijk gedraagt en hoe het vee daarop reageert.

Optimaliseren binnen vernatte veengronden

Het opnieuw in model brengen van de greppels past binnen een bredere zoektocht op het Veen-natuurbedrijf: hoe kunnen we de bedrijfsvoering verder optimaliseren binnen de omstandigheden van vernatte veengronden?

Vernatting vraagt om een andere manier van kijken naar landbouw en beweiding. Maatregelen die op droge gronden vanzelfsprekend zijn, kunnen op veengrond onder natte omstandigheden anders uitpakken. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar theoretische mogelijkheden te kijken, maar ook maatregelen in de praktijk uit te proberen.

Door verschillende ingrepen te testen, ervaringen vast te leggen en waar nodig bij te sturen, ontstaat steeds meer inzicht in de mogelijkheden en grenzen van beweiding op vernatte veengronden.

Ervaringen delen

De komende periode wordt gevolgd hoe de aangepaste percelen zich gedragen en of de ingreep daadwerkelijk helpt om langer te kunnen blijven weiden wanneer het najaar natter wordt.

De ervaringen uit Hegewarren zijn vooral relevant voor agrariërs die op veengrond werken en voor vergelijkbare keuzes staan. Door ervaringen uit de praktijk met elkaar te delen, kunnen we van elkaar leren en gezamenlijk verder zoeken naar oplossingen voor toekomstbestendige landbouw op veengrond.

Arjan maakt kalverafdeling klaar voor de herfstkalveren

Op het Veen-natuurbedrijf staat de kalverafdeling weer klaar voor de komende herfstkalveren. Voor bedrijfsleider Arjan Hijlkema is het een terugkerend onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Achter het klaarmaken van de kalverafdeling zit namelijk een bredere uitdaging: hoe zorg je ervoor dat de afkalvingen zo goed mogelijk aansluiten bij de grasgroei en de weidegang?

Zo veel mogelijk kalven in het voorjaar

Op het Veen-natuurbedrijf streven we ernaar dat minimaal 75% van de koeien in het voorjaar afkalft. Dat heeft een duidelijke reden.

De bedrijfsvoering is sterk gericht op weidegang en het benutten van vers gras. Wanneer koeien in het voorjaar afkalven, valt een belangrijk deel van hun melkproductie samen met het groeiseizoen. De bedoeling is daarmee de natuurlijke grasgroei zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de behoefte van de koeien.

Voor Arjan betekent dat in de praktijk voortdurend vooruitkijken. Welke koeien zijn drachtig, wanneer worden de kalveren verwacht en hoe sluit dat aan bij de volgende periode op het bedrijf?

Zonder eigen stier en hormonen

Het streven naar een grotendeels voorjaarsafkalvende veestapel is echter niet vanzelfsprekend. Op het Veen-natuurbedrijf wordt niet gewerkt met een eigen stier en worden geen hormonen gebruikt om het afkalven te sturen.

Daardoor lukt het niet altijd om iedere koe op het gewenste moment drachtig te krijgen. Een koe laat zich nu eenmaal niet volledig naar de kalender plannen.

Daarom is er naast de voorjaarsgroep ook een groep koeien die in het najaar afkalft.

Twee momenten om te insemineren

Binnen het bedrijf wordt gewerkt met twee inseminatieperiodes. De eerste loopt van juni tot en met augustus. De tweede periode loopt van januari tot en met maart.

Met deze aanpak wordt geprobeerd zoveel mogelijk koeien in het voorjaar te laten afkalven, terwijl er tegelijkertijd ruimte blijft voor koeien waarbij dat niet lukt.

Voor Arjan betekent dit dat de afkalvingen gedurende het jaar goed moeten worden gevolgd en voorbereid. De kalverafdeling moet op tijd beschikbaar zijn en klaarstaan wanneer de eerste herfstkalveren zich aandienen.

De praktijk bepaalt

Het opnieuw klaarmaken van de kalverafdeling lijkt misschien een klein onderdeel van de bedrijfsvoering, maar het laat goed zien hoe verschillende keuzes op het Veen-natuurbedrijf met elkaar samenhangen.

De wens om zoveel mogelijk voorjaarskalveren te krijgen komt voort uit de manier waarop het bedrijf met weidegang en vers gras werkt. Tegelijkertijd moet er ruimte zijn voor wat in de praktijk haalbaar is.

De herfstgroep is daarom geen afwijking van het systeem, maar een onderdeel ervan. Het is een praktische manier om de veestapel te laten functioneren zonder gebruik van een eigen stier of hormonen.

Voor Arjan is het vooral een kwestie van iedere dag goed kijken naar de koeien, vooruit plannen en waar nodig bijsturen. De kalverafdeling staat in ieder geval weer klaar voor de volgende lichting.

Museumsite krijgt opknapbeurt voor toekomstig onderzoek

Onderhoud aan belangrijk referentieperceel

Op 27 juli 2026 heeft loonbedrijf A. Rijpma uit Woudsend onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan de museumsite van het Veen-waterbedrijf van Stichting VIP Hegewarren aan de Hegewarren 10.

Tijdens de werkzaamheden zijn de greppels opnieuw in de juiste vorm gebracht en zijn de kopakkers voorzien van nieuwe greppelbuizen. Met deze werkzaamheden blijft het perceel geschikt als representatieve onderzoekslocatie voor de verschillende projecten die binnen de innovatiepolder Hegewarren worden uitgevoerd.

Referentieperceel voor onderzoek

De museumsite is de naam die in de volksmond wordt gebruikt voor het referentieperceel waar de effecten van verschillende waterpeilen zichtbaar en meetbaar worden gemaakt. Dit perceel vormt een belangrijke basis voor onderzoek naar de toekomst van het Friese veenweidegebied.

Omdat waterbeheer een grote rol speelt binnen de transitie van het veenweidegebied, is het belangrijk dat dit perceel goed wordt onderhouden. Alleen met een representatieve en goed ingerichte onderzoekslocatie kunnen betrouwbare metingen en praktijkervaringen worden verzameld.

Blijven investeren in kwaliteit

Stichting VIP Hegewarren werkt voortdurend aan de verdere ontwikkeling van de innovatiepolder. Daarbij gaat het niet alleen om nieuwe onderzoeken en innovaties, maar ook om het zorgvuldig onderhouden van de bestaande onderzoeksvoorzieningen.

Door tijdig onderhoud uit te voeren blijft de museumsite een waardevol platform voor onderzoekers, onderwijsinstellingen, overheden en andere organisaties die werken aan oplossingen voor vraagstukken rondom waterbeheer, bodemdaling, landbouw en natuur.

Met deze werkzaamheden is opnieuw een stap gezet om de kwaliteit van het onderzoeksplatform te waarborgen en ruimte te blijven bieden aan praktijkgericht onderzoek dat bijdraagt aan een toekomstbestendig veenweidegebied.

Denk mee

De transitie van het veenweidegebied vraagt om samenwerking en een open gesprek over de toekomst van landbouw, water en natuur.

Wat vindt u van deze transitie? Wij horen graag uw mening.

Ter overname: stamboek Jersey vaarskalveren

Vanwege een succesvolle aanwas biedt het Veen-natuurbedrijf van Stichting VIP Hegewarren momenteel stamboek Jersey vaarskalveren ter overname aan.

De vaarskalveren zijn geboren in april 2026 en stammen af uit een Deense Jersey-lijn. Voor melkveehouders die op zoek zijn naar kwalitatief goede Jersey-dieren vormen zij een mooie aanvulling op de veestapel.

Overtallig, maar waardevol

Binnen het Veen-natuurbedrijf zijn deze drie vaarskalveren overtallig geworden. Daarom zoeken wij een nieuwe plek waar zij goed tot hun recht komen en kunnen bijdragen aan een toekomstbestendig melkveebedrijf.

Wij vinden het belangrijk dat de dieren een passende bestemming krijgen. Daarom bieden wij geïnteresseerde melkveehouders de mogelijkheid om de kalveren over te nemen.

Prijs en informatie

De verkoopprijs wordt in onderling overleg vastgesteld.

Geïnteresseerden kunnen voor meer informatie of een afspraak contact opnemen met:

  • Arjan Hijlkema – 06-33 048201
  • Ids van der Ploeg – 06-13306518

Locatie:
Veen-natuurbedrijf VIP Hegewarren
Hegewarren 30
Oudega (sm.)

Bent u op zoek naar Jersey-vaarskalveren? Neem dan gerust contact met ons op. Wij informeren u graag over de dieren en de mogelijkheden voor overname.

Friese vlag completeert herkenbaarheid

Friese vlag completeert herkenbaarheid van de onderzoekslocaties in innovatiepolder Hegewarren

Sinds vandaag wappert ook de Friese vlag op de onderzoekslocaties van Stichting VIP Hegewarren. Daarmee is de vlaggencombinatie compleet naast de vlaggen van Stichting VIP Hegewarren en het Veenweideprogramma Fryslân. De vlaggen zorgen niet alleen voor een herkenbare uitstraling van de locaties, maar laten ook zien waar de innovatiepolder voor staat: samenwerking, kennisontwikkeling en toekomstgerichte oplossingen voor het veenweidegebied.

Verbonden met Fryslân

De Friese vlag onderstreept de sterke regionale verbondenheid van de Hegewarren. De innovatiepolder ligt midden in Fryslân en werkt dagelijks aan vraagstukken die direct raken aan het Friese veenweidegebied. De praktijk vormt daarbij het uitgangspunt voor onderzoek en innovatie.

De plaatsing van de vlag benadrukt deze regionale basis en laat zien dat de ontwikkelingen in de Hegewarren stevig zijn geworteld in de Friese samenleving.

Onderzoek met een brede betekenis

Hoewel de oorsprong duidelijk Fries is, reikt de betekenis van het werk in de Hegewarren veel verder. De uitdagingen rondom klimaat, waterbeheer, bodemdaling, natuur en toekomstbestendige landbouw spelen niet alleen in Fryslân, maar ook op veel andere plaatsen in Nederland en daarbuiten.

Daarom werken binnen verschillende projecten onderwijsinstellingen, onderzoeksorganisaties en praktijkpartners samen aan nieuwe kennis en toepasbare oplossingen. De innovatiepolder heeft zich ontwikkeld tot een open onderzoeksomgeving waar wetenschap en praktijk elkaar ontmoeten.

Twee bedrijven, één onderzoeksplatform

Het Veen-natuurbedrijf en het Veen-waterbedrijf vormen samen het hart van de innovatiepolder. Hier worden nieuwe inzichten in de praktijk onderzocht, getest en gedeeld. Deze combinatie maakt de Hegewarren aantrekkelijk voor onderzoeks- en onderwijsinstellingen die praktijkonderzoek willen uitvoeren onder realistische omstandigheden.

Door de directe koppeling tussen onderzoek en bedrijfsvoering ontstaat waardevolle kennis die bijdraagt aan de verdere ontwikkeling van duurzame oplossingen voor het veenweidegebied.

Samen werken aan de toekomst

Met de complete vlaggenopstelling is de identiteit van de onderzoekslocaties nog beter zichtbaar voor bezoekers en samenwerkingspartners. De Friese vlag symboliseert de regionale basis, terwijl de gezamenlijke ambities nadrukkelijk nationaal en internationaal zijn gericht.

Stichting VIP Hegewarren blijft daarom actief zoeken naar nieuwe samenwerkingen met onderwijsinstellingen, kennisorganisaties en onderzoeksprogramma’s die willen bijdragen aan de toekomst van het veenweidegebied.

Veenkenners bezoeken Stichting VIP Hegewarren voor gesprek over de toekomst van het veen

Kennis en praktijk ontmoeten elkaar

Op vrijdag 10 juli ontving Stichting VIP Hegewarren een groep veendeskundigen van Deltares, Wageningen University & Research en Natuurmonumenten op het Veen-waterbedrijf aan de Hegewarren 15. Het bezoek vond plaats in het kader van de samenwerking binnen NL2120, waarbij gezamenlijk wordt gewerkt aan toekomstbestendige oplossingen voor het Nederlandse veenlandschap.

Het doel van de bijeenkomst was om kennis, praktijkervaring en verschillende toekomstbeelden met elkaar te verbinden. Door onderzoekers, terreinbeheerders en praktijkpartners met elkaar in gesprek te brengen, ontstonden waardevolle discussies over de mogelijkheden voor een duurzaam veen(weide)gebied.

Aandacht voor natte teelten

Een belangrijk onderdeel van het programma was de rol van natte teelten binnen de transitie van het veenweidegebied. Op het Veen-waterbedrijf van Stichting VIP Hegewarren wordt gewerkt aan de ontwikkeling van lisdoddeteelt als mogelijke toekomstbestendige vorm van landgebruik op natte veengronden.

Tijdens een rondgang over het terrein gaf veenkenner en excursieleider Jasper van Belle een toelichting op de lopende ontwikkelingen. De deelnemers kregen inzicht in de praktijk van de lisdoddeteelt en de kansen die deze teelt biedt voor waterbeheer, bodembehoud en een duurzaam gebruik van veengronden.

Hegewarren als ontmoetingsplaats

Het bezoek onderstreepte opnieuw de waarde van Stichting VIP Hegewarren als onafhankelijke ontmoetingsplaats waar onderzoek, praktijk en maatschappelijke organisaties elkaar weten te vinden. Door kennis uit verschillende disciplines samen te brengen ontstaat ruimte voor nieuwe ideeën en gezamenlijke oplossingen voor de uitdagingen in het veenweidegebied.

De combinatie van praktijkervaring, onderzoek en open dialoog maakt de Hegewarren tot een geschikte locatie om ontwikkelingen te toetsen en ervaringen uit te wisselen.

Samen werken aan de toekomst

De opgaven in het veenweidegebied vragen om samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen, terreinbeheerders, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Stichting VIP Hegewarren blijft zich daarom inzetten als platform waar partijen elkaar ontmoeten en gezamenlijk werken aan innovatieve en duurzame oplossingen.

Iedereen die wil bijdragen aan de toekomst van het veenweidegebied is van harte uitgenodigd om mee te denken, kennis te delen en samen te bouwen aan een toekomstbestendig landschap.

Pitrusproef op de Hegewarren van start

Praktijkonderzoek naar beheersmaatregelen in natte veenweidegebieden

Op het Veen-waterbedrijf aan de Hegewarren 15 loopt momenteel een praktijkproef naar de beheersing van pitrus. De pilot wordt uitgevoerd binnen het Veenweideprogramma Fryslân en richt zich op een vraagstuk dat steeds relevanter wordt in de Friese veenweiden.

Door het verhogen van waterpeilen en een extensiever grondgebruik neemt op sommige locaties de kans op pitrusvorming toe. Pitrus kan zich snel ontwikkelen en heeft een negatieve invloed op de landbouwkundige kwaliteit van percelen. Daarom wordt gezocht naar effectieve maatregelen om de ontwikkeling van pitrus te voorkomen of in een vroeg stadium terug te dringen.

Verschillende maatregelen in één proef

Binnen de pilot worden meerdere methoden onderzocht en met elkaar vergeleken. Het doel is om praktijkervaring op te doen met de verschillende maatregelen en inzicht te krijgen in hun effectiviteit. Daarnaast wordt gekeken naar de uitvoerbaarheid en de kosten van de verschillende aanpakken.

De proef is opgezet op een perceel ten zuiden van Hegewarren 15. Hiervoor zijn greppels geselecteerd waarin pitrus zich nog in een relatief vroeg stadium bevindt. Vervolgens zijn verschillende proefvakken aangelegd waarin uiteenlopende beheersmaatregelen worden toegepast. Daarbij wordt onder andere gekeken naar extra maaien, uitsteken, bekalking, plaatselijke gewasbescherming, toepassing van zout met sporenelementen en elektrisch wieden.

Elektrisch wieden toegepast

Een van de meest innovatieve technieken binnen de proef is elektrisch wieden. Hierbij wordt de ongewenste plant met behulp van elektriciteit bestreden. Op 2 juli heeft loonbedrijf Thijssen deze methode toegepast op de proeflocatie.

Elektrisch wieden wordt binnen de pilot onderzocht als mogelijke aanvulling op bestaande beheersmaatregelen. De komende jaren zal worden gevolgd hoe de behandelde pitrus zich ontwikkelt ten opzichte van de andere proefvakken.

Monitoring en kennisontwikkeling

Om de effecten van de verschillende maatregelen goed in beeld te brengen, wordt de proef uitgebreid gemonitord. Hiervoor worden veldmetingen uitgevoerd en worden op vaste momenten drone-opnamen gemaakt. Op basis van deze gegevens kan de ontwikkeling van de pitrus nauwkeurig worden gevolgd.

De resultaten moeten bijdragen aan praktische kennis voor agrariërs, terreinbeheerders en andere betrokkenen die te maken krijgen met pitrusvorming in natte veenweidegebieden.

Platform voor innovatie

Met deze pilot onderstreept Stichting VIP Hegewarren haar rol als praktijkplatform voor onderzoek, innovatie en kennisontwikkeling in het Friese veenweidegebied. Door nieuwe technieken onder praktijkomstandigheden te testen, ontstaat waardevolle kennis die direct toepasbaar kan zijn voor ondernemers en beheerders die werken aan een toekomstbestendig gebruik van het veenweidelandschap.

Welkom Arjan Hijlkema als bedrijfsleider van het veen-natuurbedrijf

Sinds 16 maart is Arjan Hijlkema werkzaam als bedrijfsleider van het veen-natuurbedrijf van Stichting VIP Hegewarren. Daarmee heeft hij het stokje overgenomen van Aldert de Boer, die is teruggekeerd naar het ouderlijke bedrijf.

Zorgvuldige overdracht

Om de overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen, werkten Arjan en Aldert tot 1 april intensief samen. Hierdoor kreeg Arjan de gelegenheid om het bedrijf, de werkzaamheden en de dagelijkse praktijk goed te leren kennen. Tegelijkertijd kon Aldert zich stap voor stap richten op zijn terugkeer naar het familiebedrijf.

Hoewel de formele overdracht inmiddels is afgerond, blijven beide collega’s regelmatig contact houden. Door kennis en ervaringen uit te wisselen ondersteunen zij elkaar waar nodig. Daarmee blijft waardevolle praktijkkennis behouden.

Meteen volop aan de slag

Voor Arjan begon het werk direct in een drukke periode. Zijn eerste weken vielen samen met de meeste afkalvingen en de start van het grasseizoen. Juist in deze periode vraagt het bedrijf veel aandacht en moeten veel werkzaamheden gelijktijdig worden uitgevoerd.

In korte tijd heeft Arjan zich de bedrijfsvoering en de dagelijkse werkzaamheden eigen gemaakt. Daarmee draagt hij samen met het team bij aan de verdere ontwikkeling van het veen-natuurbedrijf als praktijklocatie waar landbouw, natuur en onderzoek samenkomen.

Kennismaken met Arjan

Op de website van Stichting VIP Hegewarren stelt Arjan zich inmiddels voor onder het onderdeel ‘Wie zijn wij’. Hier vertelt hij meer over zichzelf, zijn achtergrond en zijn rol binnen het veen-natuurbedrijf aan de Hegewarren 30.

Wij heten Arjan van harte welkom en wensen hem veel succes en werkplezier bij Stichting VIP Hegewarren.