De eerste werkzaamheden voor de kruidenpilot in de Hegewarren zijn begonnen. Met deze pilot zetten we een belangrijke stap in het ontwikkelen van natuurinclusieve landbouw die toekomstbestendig is voor zowel boer als landschap. De komende jaren onderzoeken we hoe kruidenrijk grasland en andere vormen van kruidenrijkheid kunnen bijdragen aan een duurzamer veenweidegebied.

Waarom een kruidenpilot?

De veenweidegebieden in Fryslân staan voor een reeks uitdagingen. Het veenweideprogramma richt zich daarom op het versterken van het toekomstperspectief voor de landbouw én het terugdringen van broeikasgassen. Een maatregel die hierin vaak naar voren komt, is het verhogen van de grondwaterstand. Kruidenrijk grasland sluit hier goed op aan: het gedijt bij hogere waterpeilen en draagt bij aan meer vastlegging van organische stof, stikstof en koolstof.

Daarnaast biedt kruidenrijk grasland veehouders voordelen door een hogere droogteresistentie, beter waterbergend vermogen en een verbeterde bodemstructuur. Ook voor de natuur is de winst groot: meer kruiden betekent meer insecten en daarmee een rijkere voedselbron voor weidevogels. Bovendien verbetert het de natuurbeleving van bewoners en recreanten in Fryslân.

Hegewarren als proeftuin

In de Hegewarren wordt op een natuurinclusief veebedrijf gezocht naar vernieuwende manieren van boeren met toekomstperspectief. Kruidenrijkheid vormt daarbij een waardevolle bouwsteen. Binnen de pilot worden drie vormen van kruidenrijkheid onderzocht:

1. Volvelds kruidenrijk grasland

We onderzoeken hoe kruidenrijk grasland succesvol kan worden ontwikkeld bij een verhoogd waterpeil, zonder dat soorten als witbol en pitrus gaan overheersen. Daarbij variëren we in waterpeilen, de snelheid van peilopzet en methoden van verschraling of uitmijning van de bodem.

2. (Kruidenrijke) strokenteelt

Hierbij experimenteren we met verschillende strookbreedtes en met zowel kruiden als natte teelten zoals riet, lisdodde en wilg. Doel is om te bepalen welke inrichting het beste werkt om uitspoeling van mineralen naar sloten en greppels te beperken.

3. Kruidenrijke slootranden

Slootranden bieden veel potentie: ze worden minder bemest, wat kruiden ten goede komt; ze kunnen 10–20% kruidenrijkheid in de bedrijfsvoering invullen; en ze dragen bij aan oeverstabiliteit bij hogere waterpeilen. Daarnaast versterken kruidenrijke slootranden de basiskwaliteit natuur en de groenblauwe dooradering in het veenweidelandschap.

Op weg naar een veerkrachtig veenweidegebied

Met de start van de inrichting van de kruidenpilot onderzoeken we in de praktijk hoe landbouw, waterbeheer en biodiversiteit elkaar kunnen versterken. De resultaten uit de pilot moeten bijdragen aan nieuwe kennis, praktische toepassingen en een toekomstbestendige bedrijfsvoering voor melkveehouders in het veenweidegebied van Fryslân.